De hierboven geschetste familie bestaat, en de ervaring leert dat er bij veel ondernemende families niet voldoende aandacht is om de onderlinge verhoudingen, de samenwerking, de besluiten, de emoties, de inzichten, de frustraties, kortom, de gezamenlijke basis voor een functioneel werkende familie, te bespreken. Tijd vrijmaken om met elkaar duurzaam te leren communiceren is heel belangrijk. Immers, dat een goed functionerende familie een positieve invloed heeft op het bedrijf is bekend.

Families hebben onuitgesproken en uitgesproken regels. Die regels zorgen ervoor dat het in de familie rustig blijft, zodat het systeem doorgaat zoals dat al jaren gaat. Die onuitgesproken regels worden zichtbaar in hoe familieleden zich gedragen. Dat noemen we patronen. Patronen zijn heel nuttig om status quo in de familie te hebben en te behouden. Het zorgt voor continuïteit, stabiliteit en voorspelbaarheid.

Patronen kunnen ook belemmerend zijn. Iedereen kent de hardnekkigheid om onrust of gedoe niet te benoemen, liever ga je er omheen. Belemmerende patronen stoppen de groei van de familie. Wat je niet leert in je familie kun je ook niet toepassen in het bedrijf. En familiebedrijven moeten zich ontwikkelen als ze willen blijven bestaan.

Elk gedrag heeft een functie (ook die van het ‘zwarte schaap’) en geeft informatie. Als je zo naar je familie leert kijken komt er vanuit inzicht en begrip ruimte voor groei. Schuldig of onschuldig is niet relevant, verantwoordelijkheid nemen wel